۰۲۱-۴۴۸۰۳۳۵۷


پرسش و پاسخ

پرسش 102: شخصی پس از عمری عصیان، توبه می‌کند. حال اگر فرزندش در اثر اشتباهات او ناخلف بار آمده باشد، آیا او برای تربیت غلط فرزند در برزخ، گرفتار عذاب می‌شود؟

جواب: یکی از شروط توبه‌، جبران مافات است؛ یعنی شخص توبه‌کار باید عباداتی را که از او فوت شده، قضا کند یا اگر به کسی ظلمی کرده، حلالیت بطلبد و او را راضی کند و خلاصه هر خطایی مرتکب شده، آن را جبران نماید. در تربیت فرزند هم راه بر انسان، بسته نیست و مسیرهایی برای جبران وجود دارد. منتها جبران تربیت غلط فرزند، به آسانیِ قضا کردن نماز و روزه نیست؛ چون اشتباهات والدین، در شکل‌گیری شخصیت فرزند اثر می‌گذارد و اصلاح آن مشکل است.

با این حال، پدر و مادر علاوه بر اصلاح عملکرد خود، می‌توانند اولاً با سوز درون برای هدایت و اصلاح فرزند خود دعا کنند و ثانیاً با ابراز عاطفه و محبت به او، خلأها و کمبودهای درونی‌اش را پر نمایند؛ و این‌گونه او را در کنار زدن بدی‌ها و زشتی‌ها یاری برسانند. اما اگر آثار تربیت نادرست والدین، آن‌قدر عمیق باشد که با همۀ این تلاش‌ها، باز تغییری در روند حرکت فرزند ایجاد نشود، این آثار با فشارهای مختلف در برزخ، از وجود آن‌ها پاک می‌شود؛ و این، لطف خداوند است.

البته ناگفته نماند ما در اینجا قضیه را تنها از نگاه پدر و مادر بیان می‌کنیم. وگرنه شکّی نیست که فرزند و به طور کلی انسان، در تغییر خود، علت تامّه است و اگر خودش بخواهد، آثار سوء تربیت غلط یا هر مانع دیگری را کنار می‌زند؛ هرچند به دلیل اینکه شرایط حرکتش سخت‌تر بوده است، نیروهای کمکی بیشتر و نیز اجر بالاتری از جانب حق برایش در نظر گرفته می‌شود.