۰۲۱-۴۴۸۰۳۳۵۷


پرسش و پاسخ

پرسش 31: چه كنیم تا به مظاهر ولایت و مراتب آن، قرب پيدا کنيم؟

جواب: كلید اصلی، عبودیت حق‌تعالی است؛ همان طور كه ائمه(علیهم‌السلام) با عبودیت، به قرب خدا رسیدند. ما نیز اگر می‌خواهیم به ولیّ‌امرمان ‌قرب حاصل كنیم، راهش فقط عبودیت خدا، تسلیم شدن در مقابل امر او، چون و چرا نكردن و دخالت ‌نکردن در کارشان است. باید تمرین کنیم که ولی‌نعمتمان هر سفره‌ای از معنا برایمان باز کرد، خوب بر سر آن بنشینیم و با ولع از روزی‌هایش استفاده کنیم.

نکتۀ مهم در عالم معنا و سفره‌هایی که برای ما گشوده می‌شود، این است که اولاً هر چه را صاحب‌خانه برایمان در نظر گرفته است، با میل و رغبت و با آداب صحیحش استفاده کنیم. ثانیاً چشممان فقط به روزی خودمان باشد و به سفرۀ دیگران نگاه نكنیم؛ یعنی قیاس را کنار بگذاریم. سرمان را پایین بیندازیم و به آنچه روزی خودمان شده، توجه داشته باشیم و سعی کنیم از آن، درست بهره بگیریم تا هدر نرود. مطمئن باشیم اگر چنین کنیم، صاحب‌خانه، روزی‌های برتر و بیشتری به ما خواهد داد.

و چه زیباست دعای معروف رسول اکرم(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) که:

"اللَّهُمَّ إِنِّی أسْألُكَ إِیمَاناً تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِی وَ یقِیناً حَتَّی أعْلَمَ أنَّهُ لایصِیبُنِی إِلاّ مَا كَتَبْتَ لِی وَ رَضِّنِی بِمَا قَسَمْتَ لِی؛ حَتَّی لااُحِبَّ تَعْجِیلَ مَا أخَّرْتَ وَ لا تَأخِیرَ مَا عَجَّلْتَ..."[1]

بار خدایا، به راستی من از تو ایمانی می‌خواهم که با آن، همیشه در دلم باشی؛ و یقینی كه بدانم چیزی به من نرسد، جز آنچه تو برایم نوشته‌ای. و مرا به آنچه قسمت و روزی‏ام كرده‌ای، راضی دار؛ تا دوست نداشته باشم تعجیل در آنچه را تو به تأخیر انداخته‌ای و نه تأخیر در آنچه را که تو پیش انداخته‌ای.

پس اولاً باید ولیّ‌امرمان را بشناسیم، در سفرۀ او با یقین بنشینیم و در سفرۀ غیر نرویم. وقتی حضرت علی(علیه‌السلام) را قبول كرده‌ایم، سر برنگردانیم؛ زیرا در كنار او، چهرۀ دیگری به نام اسلام سقیفه‌ای نیز وجود دارد، که اگر غافل شویم و لحظه‌ای چشم از سفرۀ ولایت برگردانیم، بعید نیست در دام آن بیفتیم!

ثانیاً باید قدر سفره‌ای را كه برایمان باز كرده‌اند، بدانیم؛‌ که کمال ما در همان سفره است. خودمان برای خودمان تقدیر نگذاریم! تقدیرات از جانب خداست و از آنجا که دایرۀ فعل خدا هم، بدون مظاهر نیست، سرّالقدر ما دست ائمه(علیهم‌السلام) است. آنان می‌دانند كه ما در چه رتبه‌ای قرار گرفته‌ایم؛ چنان‌که می‌دانند در این رتبه، چقدر غذای معنا، چه مرتبه‌ای از علم و چه رتبه‌ای از جمال و جلال لازم است؛ لذا به قدر نیاز، برایمان سفره باز می‌كنند.

پس باید تنها، چشم در سفرۀ خودمان بیندازیم و نگاه نكنیم كه بغل‌دستی‌مان چقدر بیشتر یا كمتر از ما دارد. چرا که اگر غذای دیگری را كمتر از غذای خود ببینیم، ممکن است آماس‌ كنیم و تصور کنیم حتماً از او بهتر بوده‌ایم كه اضافه‌تر به ما داده‌اند! اگر هم غذای او را بیشتر از غذای خود ببینیم، ممکن است ناامید ‌شویم، از حرکت بایستیم و نتوانیم از آنچه جلویمان گذاشته‌اند، درست استفاده کنیم. یعنی هم آماس، نمی‌گذارد درست استفاده کنیم و هم یأس؛ پس باید هر چه به ما دادند، همان را درست و باآداب بخوریم. در تاريخ اسلام بسيار شاهد اين موضوع بوديم که آنچه را كه به سلمان(رضی‌الله‌عنه) دادند، به ابوذر(رضی‌الله‌عنه) نمی‌دهند و آنچه را به ابوذر دادند، به سلمان نخواهند داد؛ در عین حال، هیچ كدام هم اعتراضی نكردند و هر دو در حد خود، به مقامات عالی رسیدند. اگر ما امام و ولی‌نعمت خود را شناختیم و ایمان و یقین داشتیم كه ولایتمان در دست اوست، دیگر لازم نیست غصۀ این را بخوریم که چه چیز و چقدر به ما می‌دهد. فقط باید سر سفره‌اش بنشینیم؛ سرمان را هم این طرف و آن طرف نكنیم و آنچه را برایمان گذاشته‌اند، نیمه‌كاره رها نکنیم. در این صورت، كم‌كم قوای وجودی‌مان فعال می‌شود، بزرگ می‌شویم و برای روزی‌های بالاتر، آمادگی پیدا می‌کنیم.

دقت کنید؛ در عالم معنا، مهم كیفیت است، نه كمیت. ائمۀ اطهار(علیهم‌السلام) هم که ولی‌نعمتانِ ما هستند، دنبال كیفیت‌اند، نه كمیت؛ لذا وقتی ببینند رشد معنوی کرده‌ایم، یقیناً كیفیت روزی‌مان را بالا می‌برند. پس برای بهره‌مندی از روزی بالاتر، باید در رتبۀ خود، تعبد و تسلیم داشته باشیم؛ یعنی به قدرت تصرف ولی‌نعمتمان، یقین و معرفت داشته باشیم و این را بچشیم که او قدرت نصرت، محبت و ولایت بر ما را دارد و ظرفیت وجودی و حدی را كه حتی خودمان هم نمی‌دانیم، می‌داند و بر اساس این حد و رتبه‌، برای رشد و ارتقائمان روزی می‌دهد.

تسلیم در مقابل خدا و مقام ولایت، نکتۀ بسیار مهمی در رشد معنوی محسوب می‌شود. حضرت علی(علیه‌السلام) این حقیقت را بسیار زیبا در مناجات مسجد كوفه‌ بیان کرده‌اند. "أنا" و "أنت"های این دعا، برای ما كافی است كه بفهمیم با ولایت، به چه كیفیت باید حركت كرد. اگر او "مالِك" است، ما باید بدانیم که "مَملُوك" هستیم؛ اگر او "غَنی" است، ما باید "فَقِیر" باشیم و... . ما باید این مناجات را جزء برنامۀ سلوكمان قرار دهیم و در آن تفكر كنیم، تا بتوانیم راه و رسم بندگی و حرکت با ولایت را بشناسیم.

 


[1]- الكافی، ج‏2، ص524